Ik vervoerde een ammoniakoplossing van 24,9 procent in een tank. UN 2672, een gevaarlijke stof van klasse 8. Tijdens het lossen kwam gas vrij. Er was geen waarschuwing voordat ik geen lucht meer kreeg.
Negen dagen later brandden mijn ogen nog steeds en waren mijn reuk- en smaakvermogen aangetast.
Toen het idee voor VAKTEN en HJÄRTA ontstond, stond in wezen één vraag centraal: Hoe kunnen toestanden eerder zichtbaar worden, voordat een mens met zijn eigen lichaam moet merken dat er iets mis is?
HJÄRTA en VAKTEN zijn uit deze manier van denken ontstaan. HJÄRTA registreert technische toestanden en meetwaarden. VAKTEN maakt daarvan begrijpelijke informatie.
Om de ontwikkeling onafhankelijk voort te zetten, werkte ik tijdelijk als vrachtwagenchauffeur in het ADR-vervoer. Precies daar werd een abstracte technische vraag plotseling heel persoonlijk.
Wat gebeurde er?
Tijdens het lossen ontstond een technisch defect waardoor gas vrijkwam. Ik had daar geen invloed op en iedere andere chauffeur had in dezelfde situatie terecht kunnen komen.
Er was geen waarschuwing.
Plotseling kreeg ik geen lucht meer. Het duurde niet lang voordat ik mijn beschermingsmasker had opgezet en het filter had geactiveerd. Maar toch te lang.
Daarna werd ik vanwege een blootstelling aan ammoniakgas meerdere dagen in het ziekenhuis behandeld.
De mens zou niet de sensor moeten zijn
In de brandveiligheid hanteer ik al jaren een eenvoudig uitgangspunt: het hoogste beschermingsdoel is het beschermen van mensenlevens.
Na het ongeval stelde ik mezelf daarom vragen.
Waarom worden vrachtwagencabines tijdens het laden en lossen van gevaarlijke stoffen niet consequenter als beschermde ruimte beschouwd? Waarom maakt geschikte gasdetectie niet vanzelfsprekend deel uit van het veiligheidsconcept wanneer gevaarlijke gassen of dampen kunnen vrijkomen?
Technisch zijn dergelijke oplossingen in principe mogelijk. De beslissende vraag is niet of elk denkbaar gevaar volledig kan worden uitgesloten. De vraag is of een mens eerder kan worden gewaarschuwd.
Wat had eerder kunnen waarschuwen?
HJÄRTA zelf is geen gassensor en geen goedgekeurd gaswaarschuwingssysteem.
Maar het technische principe erachter is precies wat mij bij deze vraag bezighoudt: een geschikte sensor herkent een toestand of meetwaarde. HJÄRTA kan zo'n signaal registreren. VAKTEN kan daarvan begrijpelijke informatie maken.
In het eenvoudigste geval luidt die informatie slechts:
Gas gedetecteerd.
Of:
Grenswaarde overschreden.
Ik kan niet beweren dat zo'n systeem mijn concrete ongeval had voorkomen. Maar een eerdere, duidelijke waarschuwing had mij mogelijk extra seconden gegeven om mijn masker op te zetten en het gevarengebied te verlaten.
Precies daarin zit voor mij de kern.
Mensen zouden niet pas met hun ogen, neus of longen moeten merken dat er iets mis is.
Toestanden eerder zichtbaar maken
Toen het idee voor VAKTEN en HJÄRTA ontstond, ging het nooit alleen om het bouwen van nog een technische kast.
Het ging erom bestaande toestanden zichtbaar en begrijpelijk te maken.
Een deur is geopend.
Een sluitgebied is bezet.
Een temperatuur overschrijdt een grenswaarde.
Een signaal blijft uit.
Een geschikte sensor detecteert een gevaarlijke concentratie.
HJÄRTA ziet de technische toestand.
VAKTEN maakt die begrijpelijk.
Ik zou graag zien dat fabrikanten en exploitanten de bescherming tijdens het laden en lossen van gevaarlijke stoffen opnieuw bekijken: geschikte detectie, duidelijke waarschuwingen en beschermingsconcepten waarbij de mens niet het laatste onderdeel van de meetketen is.
En ik zoek bedrijven die bereid zijn zulke vragen praktisch te onderzoeken: Welke informatie is al beschikbaar? Wat ontbreekt? Welke sensoren zijn zinvol? En hoe kan daaruit een eenvoudige, robuuste oplossing ontstaan?
Want soms is geen grote revolutie nodig. Soms is een geschikte sensor genoeg. Een signaal. Een waarschuwing. En misschien een mens die 's avonds weer naar huis kan.